همایش نقش کمیته حسابرسی در حاکمیت شرکتی در روزهای 30/08/84 و 01/09/84 در تالار محمد زکریای رازی تشکیل شد. گزارش ذیل که توسط جناب آقای مجید میرزایی، مدیر پشتیبانی شرکت پردازش موازی سامان تهیه شده، مباحث مطرح شده در این سمینار را شرح می دهد.
موضوع سمینار:
نقش کمیته حسابرسی در حاکمیت شرکتی (دکتر حساس یگانه )
اجزا حاکمیت شرکتی و نقش آن
سابقه حاکمیت شرکتی
مقوله کمیته حسابرسی برای اولین بار در دهه 40 میلادی مطرح شد. نیاز اصلی به کمیته حسابرسی در دهه 70 میلادی بوجود آمد. ازسال 2000 به بعد نقش این کمیته در حاکمیت شرکتها بیشتر اثر گذاشت. فروپاشی شرکتهای بزرگ مهمترین عامل در بوجود آوردن آن بود.
تئوری نمایندگی
مشکل تفکیک مالکیت و مدیریت : تضاد منافع مدیریت و مالکان هزینه هایی را به شرکت تحمیل می نماید، که این موضوع زیر بنای اصلی این تئوری می باشد.
تئوری ذینفعان
نقش افراد ذینفع در شرکتها و هیات مدیره (دخالت ذینفعان جزء در ساختار شرکت می تواند به سازمان کمک بیشتری نماید)
مفهوم حاکمیت شرکتی
تعریف:وجود شفافیت ،انصاف و پاسخگویی در شرکتها
اهداف کلی حاکمیت شرکتی:
1-پاسخگویی
2- شفافیت
3-رعایت تمام حقوق ذینفعان
4- انصاف
ساختار حاکمیت شرکتی
ساز وکارهای برون سازمانی (محیطی )
1-نظارت قانونی (تدوین قوانین نظارتی مناسب )
2-رژیم حقوقی ( برقراری نظام حقوقی مناسب )
3-کارایی بازار سرمایه :(گسترش بازار و تقویت کارایی آن )
4-نظارت سهامداران عمده : ایجاد انگیزه در سهامداران به فعالیت هایی مثل خرید سهام شرکتی
5-نقش سرمایه گذاران نهادی : تشویق و گسترش سرمایه گذاران نهادی
6-نظارت سهامداران اقلیت :احترام به حقوق سهامداران جزء و اقلیت
7-الزامی کردن حسابرسی مستقل
8-فعالیت موسسات رتبه بندی :ایجاد تسهیلات برای فعالیت های موسسات مذکور
ساز وکارهای درون سازمانی (محاطی )
1- هیات مدیره :انتخاب و استقرار هیات مدیره توانمند، خوش نام و بی طرف
2-مدیران اجرایی :تقسیم مسئولیت بین مدیران اجرایی و استقرار نرم افزار مناسب
3-مدیران غیر اجرایی : ایجاد کمیته های حسابرسی با حضور اعضای هیأت مدیره و مدیران اجرایی سابق و خوش نام در کمیته های مختلف شرکت.
4- طراحی و تدوین آئین نامه های داخلی شرکت.
5- اخلاق سازمانی :تدوین و گسترش آئین نامه رفتار حرفه ای
نقشهای کمیته حسابرسی در اثربخش بودن کمیته (کمک به هیات مدیره و ذینفعان برای انجام مسئولیت)
1-رعایت حقوق تمام ذینفعان
2-رعایت قوانین و مقررات در شرکت (بررسی سودمندی سیستم کنترل کننده مقررات )
3-نقش برجسته صورتهای مالی ( صورتهای مالی امکان پیش بینی ریسک ذاتی بالا را در معاملات پیچیده فراهم می کنند.)
4-بررسی کنترلهای داخلی ( منافع مربوط به عده ای قوی نباشد تا باعث ضعف در سازمان نگردد)
5-نظارت حسابرسی مستقل (محدود نباشد )
6-شایستگی و استقلال حسابرسان مستقل
7-سایر نقشها
8-تهیه گزارش
نکته : دریافت مشکلات مربوط به حسابداری توسط کارکنان شرکت بسیار اهمیت دارد .
عوامل موثر بر اثر بخشی نقش کمیته حسابرسی و ویژگیهای لازم برای این کمیته
1-ترکیب اعضاء
2-اعضای مستقل
3-دانش و شایستگی
4-اقتدار
مبحث دوم انتخابی
حسابرسی سیستمهای مبتنی بر سیستمهایICT و دیدگاه کمیته در آستانه قرن 21 ALCPA
1-فناوری ارتباطات از راه دور و توسعه پهنای باند
2-رایانه های قابل حمل و همراه
3-امضای الکترونیک/گواهی الکترونیک
4-استفاده از سیستم عامل های هوشمند درون نرم افزار
5-فناوری مرتبط با اداره بانکهای اطلاعاتی
6-کارتهای هوشمند (smart card)
در آینده مبحث دروه مالی یکساله با توجه به نرم افزار حذف خواهد شد و در هر زمان که لازم باشد برشی از اطلاعات را می توان در اختیار داشت .
ویژگیهای عصر ارتباطات
1-سیر صعودی قدرت کامپیوتر و سیر نزولی قیمت آنها
2-نرم افزارهای قوی و کاربرپسند
3-داده پردازی توزیعی (غیر متمرکز )
4-ارتباطات راه دور و پیشرفت شبکه
5-استفاده وسیع از فناوری نو
برتریهای حسابرسی در عصر ICT : فرصتها وتهدیدها
1-کاهش کارهای پرزحمت
2-جذاب تر و کاراتر شدن سیستم های مالی و کار حسابرسی
3-مجهز شدن حسابرسان به تجهیزات رایانه ای، امکان تهیه کاربرگها و ترازها
4-امکان انجام تحلیل دادهای پیچیده
5-امکان انتقال داده ها ی مالی و انجام آزمونهای وسیع
6-چالش درک این فناوری و چگونگی اثر گذاری آن بر فرایند حسابرسی
7-چالش موازنه بین حسابرس بودن و تکنسین EDP بودن
8-از رده خارج شدن آموزشهای گذشته
فرایند حسابرسی تحت تاثیر ره آوردهای ICT
1-داده پردازی توزیعی شبکه ها و مبادله الکترونیکی (اطمینان از عدم دسترسی دیگران به اطلاعات)
2-به روز بودن سیستمها از لحاظ اطلاعاتی (نگرانی از دسترسی ها ی غیر مجاز و عدم وجود قفل روی رویدادهای مالی و عدم امکان انبار کردن اطلاعات )
3-سیستمهای هوشمند (وجود سیستمی که جایگزین انسان در پیش بینی ورشکستگی و در تغییرات سود یا زیان شود)
4-تهیه برنامه ها و مدلهای محاسباتی توسط کاربر نهایی (به منظور کنترل دسترسی حسابدار کنجکاو و جلوگیری از حذف یا مخدوش کردن اطلاعات.
پیچیدگی سیستمهای ICT
1-عامل اثر گذار بر عمل حسابرسی
2-انواع متعدد رایانه ها و ترکیبات و پیکره بندی های مختلف
3- سه درجه از پیچیدگی از لحاظ نظری :
الف : سیستمهای دارای پیچیدگی کم : به طور مثال وجود یک سرور و 3 کلاینت و یا وجود تنها یک پرسنل که کار 3 نفر را انجام می دهد.
ب: سیستمهای دارای پیچیدگی متوسط : به طور مثال سازمانی که در آن وظایف سازمانی تفکیک شده و امکان کنترل شبکه های راه دور ایجاد شده است.
ج: سیستمهای دارای پیچیدگی زیاد: سازمانی که در آن همه عملیات به صورت دیجیتال می باشد به طور مثال معاملاتی وجود دارند که تنها توسط ماشینها قابل فهم هستند.