کد اقتصادی یک شناسه ۱۲ رقمی منحصربه فرد است که از سال ۱۳۷۵ توسط سازمان امور مالیاتی کشور به هر فرد حقیقی یا حقوقی که فعالیت اقتصادی و تجاری انجام می دهد، داده می شود. دریافت این کد برای تمام مودیان مالیاتی که موظف به پرداخت مالیات هستند، ضروری است. افراد موظف هستند حداکثر دو ماه پس از شروع فعالیت تجاری یا ثبت شرکت برای اخذ آن اقدام کنند تا مشمول جریمه و ممنوعیت فعالیت نشوند.
کاربرد اصلی کد اقتصادی در حوزه فعالیت های تجاری خلاصه می شود و شامل مواردی نظیر دریافت کارت بازرگانی، اخذ گواهی ارزش افزوده، و همچنین شرکت در مزایدات و مناقصات دولتی و خصوصی است. علاوه بر این، برای عقد قرارداد با اشخاص حقیقی، حقوقی و دولتی، و نیز صدور و دریافت فاکتور رسمی، وجود کد اقتصادی الزامی است. مراحل اخذ کد اقتصادی شامل سه مرحله کلی ثبت نام اولیه، دریافت نام کاربری و رمز عبور، و ثبت نام نهایی در سازمان امور مالیاتی است.
کد اقتصادی یک عدد 12 رقمی برای شناسایی یک واحد اقتصادی است. کد اقتصادی چیزی مثل کد ملی یک شخص است، اما برای یک واحد اقتصادی و یک کسب و کار مشخص می شود. پس در پاسخ به سوال کد اقتصادی شرکت چیست می توان گفت که این کد، یک عدد منحصربه فرد است که برای هر واحد اقتصادی با دیگر واحدهای اقتصادی تفاوت دارد. به عبارتی کداقتصادی، کدی 12 رقمی اقتصادی است که توسط سازمان امور مالیات که خود زیرمجموعه وزارت امور اقتصادی و دارایی هست تعیین و به یک کسب و کار ارائه می شود.
سازمان امور مالیاتی در سراسر کشور، اشخاص حقیقی و حقوقی را با شماره کد اقتصادی می شناسد. به کد اقتصادی شماره اقتصادی هم می گویند. پس طبیعی است که برای برخی از کاربران سوال شود شماره اقتصادی چیست و چه فرقی با کداقتصادی دارد. نکته ای که مشخص است این است که، هر شرکت به یک شماره اقتصادی (کد اقتصادی) نیاز دارد. این شماره اقتصادی نحو عملکرد یک واحد اقتصادی و فعالیت های آن از جمله خدمات یا خرید و فروش را در قراردادها و فاکتورها مشخص می کند. حالا که دیگر می دانید کد اقتصادی چند رقمی است و چه تعریفی دارد باید با موارد کاربرد آن آشنا شوید.
شاید برای مواردی مثل صدور فاکتور رسمی یا تنظیم دفاتر قانونی به کد اقتصادی نیاز نداشته باشید اما مطمئن باشید کاربردهای کد اقتصادی فراتر از تصور خواهد بود. در خصوص کاربرد کد اقتصادی (شماره اقتصادی) نیز میتوان به موارد زیادی اشاره کرد. برای مثال، درصورتی که قصد دریافت کارت بازرگانی داشته باشید باید کد اقتصادی هم در اختیار داشته باشید. موارد دیگری هم وجود دارند که برای آن ها نیز به کد اقتصادی نیاز خواهید داشت:
طبق ماده ۲۰ قانون تجارت انجام هرگونه فعالیت اقتصادی بدون داشتن شماره اختصاصی برای واحد تجاری غیرقانونی است و واحد اقتصادی مربوطه پلمپ و مشمول جریمه می شود. اگر تازه کسب وکار خود را تأسیس کرده اید، باید نهایت تا دو ماه پس از شروع فعالیت برای دریافت آن اقدام کنید. در خصوص دریافت نکردن و ثبت نکردن شماره اقتصادی مطابق با ماده ۱۶۹ قانون مالیات های مستقیم، شخص حقیقی یا حقوقی یا شخص ثالث مشمول جرایم زیر می شود:
شاید برای مواردی مثل صدور فاکتور رسمی یا تنظیم دفاتر قانونی به کداقتصادی نیاز نداشته باشید اما مطمئن باشید کاربردهای کد اقتصادی فراتر از تصور خواهد بود. در خصوص کاربرد کداقتصادی (شماره اقتصادی) نیز می توان به موارد زیادی اشاره کرد. برای مثال، درصورتی که قصد دریافت کارت بازرگانی داشته باشید باید کد اقتصادی هم در اختیار داشته باشید. موارد دیگری هم وجود دارند که برای آن ها نیز به کد اقتصادی نیاز خواهید داشت:
تمامی فعالیت های افراد حقیقی و حقوقی با کد اقتصادی صورت می گیرد. در ادامه تعدادی از مهم ترین موارد کاربرد کد اقتصادی اشخاص حقیقی و حقوقی را بررسی می کنیم:
درصورتی که بخواهید برای شرکت خود یک قرارداد سودآور با انواع شرکت ها فراهم کنید، احتمالاً شرکت های طرف قرارداد از شما کد اقتصادی درخواست می کنند و ممکن است به همین علت جزئی یک قرارداد ارزشمند را از دست بدهید. چنین قراردادهایی می توانند وضعیت شرکت شما را کاملاً تغییر دهند، اما ممکن است به علت نداشتن کد اقتصادی از دست بروند.
یکی دیگر از مواردی که اهمیت دریافت کد اقتصادی اشخاص حقیقی و حقوقی را نشان می دهد در زمان حضور در مناقصه ها و مزایده هاست. برای حضور تاثیرگذار در مناقصات و مزایده ها و کسب سود در آن ها داشتن گرید و رتبه بندی برای شرکت از مهمترین پیش نیازهاست که برای دریافت این موارد به کد اقتصادی نیاز خواهید داشت. به این معنی که ممکن است به دلیل نداشتن گرید مجاز به حضور در مزایده یا مناقصه نباشید.
بسیاری از افراد به حضور در بازار واردات و صادرات کالاهای مختلف علاقه مند هستند. برای حضور در این بازار نیاز به کارت بازرگانی داریم. اما دریافت کارت بازرگانی مستلزم داشتن شماره اقتصادی اشخاص حقوقی و حقیقی (کد اقتصادی) است. در حقیقت بدون داشتن کد اقتصادی فرصت حضور در یک فعالیت پرسود اقتصادی را از دست می دهیم.
یکی از مهم ترین مواردی که هر کسب وکاری باید در آن احتیاط کند، موارد مالیاتی است. همان طور که می دانید هر کسب وکاری باید در مهلت مقرر شده نسبت به اظهار مالیات و پرداخت آن اقدام کند و درصورتی که نظم کافی در ارسال این موارد این داشته باشد طبق قوانین مالیات های مستقیم مشمول معافیت های مالیاتی می شود. ارائه اظهارنامه مالیاتی از مواردی است که برای آن نیاز به کد اقتصاد خواهید داشت. دریافت شماره اقتصادی شرکت (کد اقتصاد) به انجام سریع تر فعالیت های مالیاتی کمک می کند.
برای دریافت سریع شماره اقتصادی برای اشخاص حقیقی و حقوقی باید مراحل زیر را طی کنید. بعد از انجام مراحل، شماره اختصاصی توسط اداره مالیات استان یا شهرستان مورد نظر صادر می شود.
افرادی که شناسه اقتصادی و کارت اقتصادی دارند، چه وظایفی دارند؟ در ادامه، تکالیف استفاده از کد اقتصادی را در ۵ مورد برای اشخاص حقیقی، اشخاص حقوقی و اشخاص ثالث توضیح می دهیم.
اشخاص حقوقی و حقیقی موضوع بندهای الف و ب ماده ۹۵ قانون مالیات های مستقیم مکلفند از تاریخ ۱۳۹۱/۱/۱ برای عرضه و فروش کالا و خدمات از صورت حساب فروش کالا از فرم موضوع ماده ۱۶۹ قانون مالیات های مستقیم استفاده کنند و در صورت حساب های صادر شده، شماره اقتصادی خود را چاپ کنند. درج شناسه اقتصادی فروشنده با استفاده از سیستم های نرم افزار حسابداری یا صندوق های فروش در صورتحساب فروش صادره هم مانند چاپ کردن آن است.
تبصره: اشخاص حقیقی و حقوقی موضوع این دستورالعمل وظیفه دارند تا زمانی که برای آن ها شناسه اقتصادی صادر نشده، اگر شخص حقیقی هستند از شماره ملی و اگر شخص حقوقی هستند از شناسه ملی به جای شناسه اقتصادی استفاده کنند.
اشخاص حقیقی و حقوقی موضوع این دستورالعمل وظیفه دارند که هنگام خرید کالا و یا خدمات، شناسه اقتصادی خود را در صورتحساب درج کنند و به فروشنده ارائه دهند. در مواردی که خریدار از ارائه شناسه اقتصادی خودداری کند، فروشنده وظیفه دارد مشخصات خریدار و موضوع مورد معامله را ظرف مهلت یک ماه از زمان انجام معامله بـه شرح فرم نمونه زیر به اداره امور مالیاتی اعلام کند، مشمول جریمه تخلف از این بابت نخواهد بود، در غیر اینصورت طرفین معامله هر دو مسئول خواهند بود.
درج شماره اقتصادی در قراردادها، اسناد و مدارک فروش، هنگام فروش کالا یا خدمات و صدور صورت حساب از سوی فروشنده صورت خواهد گرفت و در صورت عدم درج شناسه اقتصادی خریدار، در اجرای مفاد ماده ۱۶۹ مکرر قانون مالیات های مستقیم و تبصره ۲ آن، متضامناً مسئول خواهند بود.
کلیهٔ اشخاص حقیقی و حقوقی مشمول این دستور العمل اعم از وزارتخانه ها، مؤسسه های دولتی، بانک ها، شهرداری ها، مؤسسه های وابسته به دولت و شهرداری ها و سایر اشخاص حقیقی و حقوقی اعم از انتفاعی و غیرانتفاعی وظیفه دارند، در کلیه قراردادها، اوراق و فرم های مورد استفاده جهت انجام معاملات خود و اعطای تسهیلات بانکی اعم از ارزی و ریالی و بیمه نامه و غیره نسبت به درج شماره اقتصادی طرفین معامله اقدام کنند.
وظایف اشخاص ثالث در ارتباط با کسانی که شماره اقتصادی دارند، به شرح زیر است:
کد اقتصادی یکی از اصلی ترین ملزومات برای انجام فعالیت های رسمی و قانونی در کشور است. با دریافت این کد، کسب وکار شما در چارچوب قانون فعالیت می کند و از مزایای شفافیت مالیاتی و صدور فاکتور رسمی برخوردار می شود. برای ثبت نام، دریافت یا استعلام کد اقتصادی، تنها به سامانه رسمی سازمان امور مالیاتی کشور مراجعه کنید.
