مالیات صادرات چیست؟ | بررسی معافیت مالیاتی صادرات

مالیات بر صادرات به نوع محصول مورد نظر بستگی دارد. مالیات صادرات یکی از اقسام مالیات ارزش افزوده به شمار می رود که قوانین معافیت مالیاتی برای صادرات کالا و خدمات غیرنفتی، به منظور افزایش رونق اقتصادی در کشور، در نظر گرفته شده است. شرط بهره مندی از معافیت مالیاتی صادرات غیرنفتی، رفع تعهد ارزی صادرکنندگان خواهد بود؛ به این منظور که صادرکننده باید صد درصد درآمد حاصل از صادرات را به چرخه اقتصادی کشور بازگرداند. در این مقاله صفر تا صد روش های رفع تعهد ارزی، معافیت مالیاتی صادرات و استرداد ارزش افزوده صادرات را بررسی خواهیم کرد. با ما تا پایان این مقاله همراه باشید.

مالیات بر صادرات چیست؟

بر اساس قوانین مالیاتی ایران، واردات و صادرات در چارچوب مقررات مالیات بر ارزش افزوده قرار می گیرند که در نتیجه تبدیل به مالیات صادرات می شوند. همچنین طبق قانون بودجه سال ۱۴۰۳، نرخ مالیات بر ارزش افزوده نسبت به سال های گذشته افزایش یافته و به ۱۰ درصد رسیده. با این حال، به دلیل نقش صادرات در افزایش درآمد ارزی و رونق اقتصادی کشور، برخی کالاها و خدمات صادراتی میتوانند از معافیت مالیاتی یا استرداد مالیات بر ارزش افزوده بهره مند شوند. طبق ماده ۱ قانون مالیات بر ارزش افزوده مصوب سال ۱۳۸۷:

«عرضه کالاها و ارائه خدمات در ایران و همچنین واردات و صادرات آنها مشمول مقررات این قانون می باشد»

مالیات بر ارزش افزوده دارای نرخ و ضوابط مشخصی است؛ به موجب «بند (ر) تبصره (۶) قانون بودجه سال ۱۴۰۳ کل کشور» و همچنین مطابق «ماده ۷ قانون دائمی مالیات بر ارزش افزوده مصوب سال ۱۴۰۰»، نرخ این مالیات با یک واحد افزایش در حال حاضر به ۱۰ درصد رسیده است. این موضوع در بسیاری از کسب و کارها از جمله شرکت هایی که از نرم افزار حسابداری برای مدیریت امور مالی خود استفاده میکنند، اهمیت ویژه ای دارد، زیرا محاسبه دقیق مالیات و ثبت تراکنش ها نقش مهمی در جلوگیری از خطاهای مالیاتی دارد. با این حال، به دلیل نقش صادرات در رشد اقتصادی و ورود ارز به کشور، امکان معافیت یا استرداد مالیات بر ارزش افزوده برای برخی کالاها و خدمات صادراتی وجود دارد که در بخش های بعدی این موضوع را بررسی خواهیم کرد.

قانون مالیات صادرات ماده ۱۴۱

ماده ۱۴۱ قانون مالیات مستقیم به طور مستقیم به موضوع معافیت ها و نرخ مالیاتی کالاهای صادراتی می پردازد. مطابق با این ماده قانونی: درآمد حاصل از صادرات خدمات معاف از مالیات است: به این ترتیب درآمد حاصل از مشاغلی مانند مشاوره، پشتیبانی، آموزش آنلاین، طراحی و…) به خارج از کشور، از پرداخت مالیات معاف است. درآمد حاصل از صادرات کالاهای غیرنفتی و کالاهای بخش کشاورزی معاف از مالیات صادرات است. درآمد حاصل از صادرات مواد خام و کالاهای واسطه ای نیمه خام به میزان ۲۰٪ معاف از مالیات است (به جز مواد خام معدنی و فلزی). درآمد حاصل از کالاهایی که به صورت ترانزیت به ایران وارد می شوند و بدون تغییری در ماهیت و یا انجام کاری بر روی آن ها صادر می شوند، مشمول مالیات با نرخ صفر است.

میزان مالیات صادرات

چنانچه فرد صادر کننده به تعهدات ارزی پایبند نباشد باید نسبت به میزان درآمدی که از صادرات کالا ها یا خدمات به دست آورده است، مالیات پرداخت کند. البته درآمد حاصل از کالا های کشاورزی و خدمات مهندسی از پرداخت مالیات صادرات معاف می باشند. طبق قوانین مالیاتی کشور، میزان مالیات صادرات بازرگانان محاسبه می شود. نکته قابل توجه آن است که میزان مالیات اشخاص حقیقی و حقوقی متفاوت می باشد.
اشخاص حقیقی مالیات صادرات را طبق ماده ۱۳۱ مالیات مستقیم به صورت زیر باید پرداخت کنند:

• • تا سقف ۳۰ میلیون ریال با نرخ ۱۵%

• • مازاد ۳۰ میلیون ریال تا سقف ۱۰۰ میلیون ریال با نرخ ۲۰%

• • درآمد بیشتر از ۲۵۰ میلیون ریال با نرخ ۲۵%

• • تا سقف ۱ میلیارد ریال با نرخ ۳۰%

• • درآمد مازاد ۱ میلیارد ریال با نرخ ۳۵%

مالیات صادرات افراد حقوقی به میزان مبلغ درآمد آن ها ربطی ندارد. این افراد موظف هستند ۲۵% از درآمدی که در طول سال بدست می آورند به عنوان مالیات به دولت بپردازند.

هدف از مالیات های صادراتی

با توجه به اثرات بالقوه مالیات صادرات بر تجارت و رفاه جهانی، در سال های اخیر تلاش هایی صورت گرفته است تا تصویر روشنی از تعداد و میزان مالیات بر صادرات داشته باشیم. مالیات صادرات اغلب به منظور جداسازی قیمت های داخلی از بازار جهانی و در نتیجه جلوگیری از افزایش قیمت های داخلی یا اطمینان از در دسترس بودن مواد غذایی اعمال می شود. زمانی که یک کشور صادر کننده مالیات صادراتی را وضع می کند، عرضه داخلی مازاد بر آن است که قیمت های داخلی را کاهش می دهد. اگر کشوری که این اقدام را اعمال می کند صادر کننده بزرگ کالا باشد (یعنی قدرت بازار در بازار جهانی داشته باشد)، انتظار می رود این اقدام بر قیمت های بین المللی تاثیر بگذارد، زیرا حجم صادرات کاهش می یابد. افزایش قیمت های بین المللی می تواند زمانی رخ دهد که بسیاری از صادر کنندگان کوچک چنین اقداماتی را اعمال کنند.

کالاهای معاف از مالیات صادرات

کالاهای تولید شده در کشور های مختلف همگی مشمول پرداخت مالیات هستند. البته باید به این نکته توجه شود که در مورد برخی از کالاها از قوانین مالیات صادرات معاف خواهید شد. این موقعیت ویژه به عنوان یک جایزه برای صادرکنندگانی است که کالاهای صادر شده توسط آنها موجب سهولت در صادرات می شود. در نتیجه با وارد کردن دلار، رونق اقتصادی را نیز شاهد خواهیم بود. در ادامه لیستی از کالاهای صادراتی معاف از مالیات را ذکر خواهیم کرد.

• • کلیه اموال به صورت غیر منقول در کشور

• • محصولات کشاورزی ارگانیک و عدم فرآوری شده

• • کالای وارداتی توسط مسافران اگر مازاد بر نیاز نباشد.

• • زنبور عسل، دام، طیور زنده، آبزیان و نوغان

• • کالاهای اهدایی به موسسه های دولتی، نهادهای غیر دولتی و … به صورت بلاعوض

• • کود، سم، بذر و نهال

• • کالاهای مرتبط با حوزه کتاب و لوازم تحریر

• • مواد خوراکی مانند آرد، نان، شیر، گوشت و ….

• • داروها، خدمات حمایتی و درمانی

• • تجهیزات مورد نیاز برای هوانوردی، رادار و … مورد نیاز وزارت امور اقتصادی

• • فرش دستباف ایرانی

• • اقلام نظامی پیشنهادی از طرف وزارت دفاع کشور

• • خوراک مناسب برای دام و طیور

• • خدمات مربوط به حمل و نقل، خدمات آموزشی، خدمات مربوط به بانک و …

انواع مالیات بر صادرات

بر اساس قوانین مالیات بر صادرات دو دسته از اشخاص می توانند نسبت به صادرات اقدام کنند. اشخاص حقیقی و حقوقی مطابق قانون باید در راستای صادرات کالا به خارج از کشور، مالیات پرداخت کنند. هر کالایی که به خارج از کشور فرستاده و صادر می شود باید از مبادی قانونی باشد. همچنین برگ خروجی یا پروانه ثبت گمرک نیز باید داشته باشد. نزدیک ترین نمایندگی رسمی جمهوری اسلامی ایران نیز باید این موضوع را تایید کرده باشد. در ادامه به انواع قوانین مالیات بر صادرات اشخاص حقیقی و حقوقی اشاره خواهیم کرد.

مالیات بر صادرات شخص حقیقی

اشخاص حقیقی با توجه به قوانین مالیات صادرات باید بر طبق ماده 131 قانون مالیات های مستقیم، به پرداخت مالیات مبادرت ورزند. تا قبل از سال 1397 نیازی به پرداخت مالیات برای صادرکنندگان حقیقی وجود نداشت. این افراد در طی فرآیند خرید کالا می توانستند بعد از یک ماه، اعتبار مالیات بر ارزش افزوده پرداختی را دریافت کنند. از سال 97 به بعد در سیاست های ارزی تغییراتی ایجاد شد و بر اساس آن تمامی صادرکنندگان باید معاملات خود را در سامانه نیما به ثبت برسانند و در نتیجه باید مالیات پرداخت کنند. در سال های اخیر نیز با اجرای سامانه مودیان، روند ثبت و گزارش دهی صورتحساب های مالیاتی دقیق تر و شفاف تر شده و بسیاری از فرآیندهای مالیاتی صادرکنندگان به صورت سیستمی مدیریت می شود.

مالیات بر صادرات شخص حقوقی

جالب است بدانید که میزان مالیات اشخاص حقوقی بستگی به میزان درآمد آنها ندارد. این افراد باید میزان 25 درصد از درآمد خود را به صورت سالانه به حساب سازمان امور مالیاتی پرداخت کنند. به همین دلیل قوانین مالیات بر صادرات اشخاص حقوقی سختگیرانه تر است.

طبقات مالیات بر صادرات

مالیات ها به معیارهای مختلفی طبقه بندی می شوند که شامل نحوه پرداخت، موضوعی که بار مالیاتی را تحمل می کند و میزان انتقال بار.

مالیات های مستقیم

مالیات های مستقیم، مالیات هایی هستند که بر اساس ثروت خالص، مخارج یا درآمد خالص شخصی مالیات دهندگان، مشمول افراد می شوند. عوارض بر دارایی خالص بر اساس ارزش دارایی های مالیات دهندگان منهای کل بدهی ها است. در حالی که مالیات بر هزینه ها بر درآمدی که صرف پس انداز نمی شود پرداخت می شود.

مالیات های غیر مستقیم

مالیات های غیرمستقیم مالیات هایی هستند که بر مبادلاتی مانند واردات و صادرات و تولید و مصرف کالاها و خدمات اعمال می شود. به عنوان مثال می توان به مالیات بر ارزش افزوده، مالیات معاملات قانونی، مالیات تولید و مالیات گمرکی بر حقوق ورودی اشاره کرد.

جمع بندی

مالیات صادرات در مذاکرات تجاری چند جانبه نسبت به سایر ابزار های تجاری قابل مشاهده تر می باشند. تعرفه ها، سهمیه های نرخ تعرفه و یارانه های صادراتی کمتر مورد بررسی قرار گرفته است. این امر می تواند تا حدی به این دلیل باشد که آن ها در واقع دسترسی به بازار داخلی را محدود نمی کنند، بلکه مقدار محصولات موجود در بازار جهانی را محدود می کنند.