بازار بورس از جمله بازارهای سرمایه گذاری است که بسیاری از افراد آن را برای سرمایه گذاری انتخاب می کنند. اما شاید بخواهید بدانید که بورس چیست؟ بورس یک نوع بازار است که در آن دارایی های مختلفی مورد معامله قرار می گیرند. این بازار همچنین یک نهاد ساختار یافته است که به عنوان یکی از مهمترین ارکان اساسی بازار سرمایه نیز شناخته می شود. مدیریت انتقال ریسک، شفافیت بازار، کشف قیمت، ایجاد بازار رقابتی و مهمتر از همه جمع آوری سرمایه و پس اندازهای اندک برای تامین سرمایه فعالیت های اقتصادی از مهمترین کاربردهای بورس محسوب می شوند. همانطور که در هر بازاری ممکن است دارایی های مالی، فیزیکی، غیر فیزیکی و غیره فروخته شود، در بازار بورس هم دارایی های مختلف معامله می شوند. به همین دلیل بورس انواع مختلفی دارد.
در سال های اخیر با توجه به اهمیت ویژه ای که به شرکت های بورسی داده می شود، معافیت های مالیاتی متعددی نیز برای آن ها درنظر گرفته شده است. نمایندگان مجلس در مصوبه ای نحوه تعیین معافیت مالیاتی شرکت های بورسی را مشخص کردند.
معافیت مالیاتی شرکت های بورسی در ایران به نوع فعالیت، نحوه پذیرش و معامله سهام و رعایت الزامات قانونی بستگی دارد. بر اساس ماده ۱۴۳ قانون مالیات های مستقیم، بخشی از درآمد شرکت هایی که سهام آنها برای معامله در بورس پذیرفته شده است، در صورت رعایت شرایط قانونی، از تخفیف مالیاتی برخوردار میشود. میزان این تخفیف به نوع بازار و شرایط پذیرش شرکت بستگی دارد و برخورداری از آن به معنای معافیت کامل از پرداخت مالیات نیست. همچنین شرکت باید اظهارنامه مالیاتی و سایر تکالیف قانونی خود را در مهلت مقرر انجام دهد.
برای استفاده از این مزایا، شرکت باید شرایط تعیین شده در قوانین مالیاتی و مقررات بازار مربوطه را رعایت کند. وضعیت پذیرش سهام، میزان سهام شناور آزاد و استمرار شرایط قانونی میتواند بر میزان برخورداری از تخفیف مالیاتی اثر بگذارد. در این مسیر، استفاده از نرم افزار حسابداری به ثبت دقیق تراکنش های مالی، تهیه گزارش های مالی و مدیریت اطلاعات مورد نیاز برای تنظیم اظهارنامه مالیاتی کمک میکند. از آنجا که مقررات و درصدهای معافیت ممکن است با اصلاح قوانین تغییر کنند، بررسی آخرین متن ماده ۱۴۳ قانون مالیات های مستقیم و ضوابط مرتبط، پیش از محاسبه مالیات یا تنظیم اظهارنامه ضروری است.
طبق ماده ۱۴۳ قانون مالیات های مستقیم، شرکت هایی که در بورس یا فرابورس پذیرفته می شوند، از معافیت های مشخصی برخوردار خواهند شد:
این معافیت ها از سال پذیرش آغاز شده و تا زمانی که شرکت از فهرست بازار مربوطه حذف نشده باشد، ادامه دارند.
امتیاز ویژه: شرکت هایی که حداقل ۲۰٪ سهام شناور آزاد داشته باشند (به تأیید سازمان بورس)، از دو برابر میزان معافیت های مالیاتی فوق بهره مند خواهند شد.
بر اساس تبصره ۱ ماده ۱۴۳، در خصوص نقل و انتقال سهام، سهم الشرکه و حق تقدم در شرکت های غیر بورسی، مالیات مقطوع ۴٪ از ارزش اسمی اعمال می شود. انتقال دهندگان موظف اند پیش از ثبت انتقال، مالیات مربوطه را پرداخت کرده و گواهی آن را ارائه دهند. ادارات ثبت و دفاتر اسناد رسمی نیز مکلف به اخذ این گواهی هستند.
طبق تبصره ۲ ماده ۱۴۳، اندوخته صرف سهام در شرکت های پذیرفته شده در بورس، مشمول مالیات مقطوع نیم درصد است و دیگر مالیاتی به آن تعلق نمی گیرد. شرکت ها باید تا پایان ماه بعد از تاریخ ثبت افزایش سرمایه، این مالیات را پرداخت کنند.
نکته: بر اساس اصلاحیه سال ۱۳۹۴، در این تبصره عبارت “تا پایان ماه بعد” جایگزین عبارات قبلی مانند “ظرف ده روز” یا “ظرف سی روز” شده است.
محاسبه مالیات شرکت های بورسی در ایران بر اساس قوانین مالیات های مستقیم و مقررات مربوط به شرکت های بورسی انجام می شود. این محاسبه شامل مالیات بر درآمد شرکت، نقل و انتقال سهام و سود تقسیمی است. در ادامه نحوه محاسبه هر یک از این موارد آورده شده است:
مبنای محاسبه مالیات بر درآمد این شرکت ها بر اساس سود خالص است که از صورت سود و زیان شرکت استخراج می گردد. فرمول کلی مالیات بر درآمد برابر است با (سود خالص) ضرب در (نرخ مالیات). نرخ پایه مالیات بر درآمد عموم شرکت ها برابر با 25٪ است. برای شرکت های بورسی معادل 22.5٪ (با 10٪ تخفیف مالیاتی) و برای شرکت های فرابورسی برابر با 23.75٪ (با 5٪ تخفیف مالیاتی) می باشد. به طور مثال فرض کنید سود خالص یک شرکت بورسی 10 میلیارد تومان باشد، پس مالیات آن می شود 10 میلیارد ضربدر 22.5 درصد یعنی 2 میلیارد و 250 هزار تومان.
برای سهامداران حقیقی، سود تقسیمی سهام در حال حاضر معاف از مالیات شرکت های بورسی و مالیات مستقیم است و سهامداران حقیقی نیازی به پرداخت مالیات اضافی ندارند. برای سهامداران حقوقی، شرکت های دریافت کننده سود تقسیمی باید این سود را به عنوان درآمد خود در اظهارنامه مالیاتی اعلام کرده و مالیات مربوط به آن را پرداخت کنند.
فروش سهام در بورس و فرابورس مشمول مالیات خاصی می باشد. برای اشخاص حقیقی، فروش سهام مشمول نرخ مالیات نیم درصد (0.5%) از ارزش معامله است. برای اشخاص حقوقی، علاوه بر آن نیم درصد، سود ناشی از فروش سهام هم در دفاتر مالیاتی ثبت می شود و تحت نرخ مالیات شرکت ها (یعنی 25 درصد) قرار می گیرد.
بر اساس قوانین مالیاتی ایران، درآمد حاصل از خرید و فروش سهام در بورس اوراق بهادار مشمول مالیات بر درآمد نیست. این معافیت مالیاتی، شامل سود ناشی از افزایش قیمت سهام، سود تقسیمی (در شرایط خاص طبق ماده ۱۴۵) و حتی معاملات روزانه در بازار بورس می شود. این سیاست با هدف تشویق سرمایه گذاری در بازار سرمایه و جلوگیری از مالیات مضاعف تدوین شده است. بنابراین، فعالان بازار سرمایه می توانند با اطمینان بیشتری به معاملات خود بپردازند، بدون اینکه دغدغه ای بابت مالیات بر سود کسب شده از بورس داشته باشند.
براساس ماده 105 قانون مالیات های مستقیم هر شخص حقوقی ایرانی بعد از ثبت شرکت و دریافت کد مالیاتی باید نسبت به کلیه درآمدهای خود در ایران و یا خارج از ایران مالیات پرداخت کند و برای محاسبه مالیات شرکت ها بعد از محاسبه سود و زیان و پس از کسر معافیت های مالیاتی باید با نرخ 25 درصد محاسبه کنید. نرخ 25 درصد در خصوص تمامی شرکت ها صدق می کند؛ اما تفاوتی که وجود دارد، معافیتی است که دولت با هدف تشویق شرکت ها به شرکت های بورسی اعطا کرده است، برابر ماده 143 ق.م.م شرکت های بورسی که سهام آن ها برای معامله در بورس پذیرفته شده و شرکت های بورسی که در بورس کالا، کالا می فروشند هر یک مشمول 10% تخفیف در نرخ مالیات میشوند.
خیر. شرکت های بورسی به طور کامل از پرداخت مالیات معاف نیستند، اما در صورت رعایت شرایط قانونی، میتوانند از تخفیف مالیاتی موضوع ماده ۱۴۳ قانون مالیات های مستقیم بهره مند شوند. میزان تخفیف به نوع پذیرش شرکت و شرایط تعیین شده در قانون بستگی دارد.
میزان تخفیف مالیاتی شرکت های پذیرفته شده در بورس، در صورت احراز شرایط قانونی، ۱۰ درصد از مالیات مربوط است. برای شرکت های پذیرفته شده در بازارهای خارج از بورس نیز تخفیف ۵ درصدی پیش بینی شده است. برخورداری از این مزایا به رعایت ضوابط قانونی و وضعیت پذیرش شرکت بستگی دارد.
سود حاصل از خرید و فروش سهام در بورس برای سرمایه گذاران، تابع مقررات مالیاتی خاص معاملات اوراق بهادار است و نباید آن را با مالیات بر درآمد شرکت ها یکسان دانست. در معاملات مشمول، مالیات نقل و انتقال سهام بر اساس نرخ قانونی و ارزش معامله محاسبه میشود؛ بنابراین نوع دارایی و ماهیت معامله در تعیین مالیات اهمیت دارد.
بله. پذیرش در بورس به معنای حذف تکالیف مالیاتی نیست. شرکت های بورسی باید اظهارنامه مالیاتی خود را در مهلت قانونی ارائه کنند، درآمدها و هزینه های قابل قبول را ثبت کنند و اسناد و مدارک مالی خود را نگهداری کنند. رعایت این الزامات برای استفاده صحیح از مزایای مالیاتی نیز اهمیت دارد.
بررسی جامع قوانین مالیاتی نشان می دهد که بورس اوراق بهادار و فرابورس، یکی از معدود بسترهای قانونی کشور است که سود حاصل از رشد قیمت دارایی ها در آن از مالیات بر عایدی سرمایه به طور کامل معاف است.
تنها بار مالیاتی در این بازار، مالیات مقطوع نیم درصدی (۰.۵٪) نقل وانتقال سهام در زمان فروش است که به طور خودکار از ارزش کل فروش کسر شده و سرمایه گذار را از تشکیل پرونده، نگهداری دفاتر و تسلیم اظهارنامه مالیاتی بی نیاز می سازد.
از سوی دیگر، سرمایه گذاری در صندوق های بورسی، به ویژه صندوق های درآمد ثابت و صندوق های مبتنی بر گواهی سپرده طلا، حتی همین مالیات مقطوع فروش را هم ندارند و بهره وری سبد دارایی را به حداکثر می رسانند.
در شرایطی که بازارهای موازی نظیر مسکن، خودرو و طلای فیزیکی در معرض طرح های سنگین مالیات بر سوداگری قرار دارند، بازار سرمایه و صندوق های سرمایه گذاری استاندارد، شفاف ترین و کم هزینه ترین گزینه برای حفظ و رشد ارزش دارایی ها در اقتصاد ایران محسوب می شوند.
نرم‌افزار حسابداری تدبیر با قابلیت‌های جامع، راه‌حلی ایده‌آل برای مدیریت مالی کسب‌وکارهاست و تیم فروش ما شما را در انتخاب بهترین نسخه همراهی میکند.
پشتیبانی سریع و حرفه‌ای تدبیر، پاسخگوی تمام سوالات و مشکلات شماست. تیم پشتیبانی ما همواره آماده خدمت‌رسانی با بالاترین کیفیت می‌باشد.
نرم‌افزار حسابداری تدبیر با به‌روزترین فناوری‌ها، امنیت و دقت بالایی در مدیریت مالی ارائه می‌دهد.
با دوره‌های آموزشی تدبیر، به‌راحتی از تمام امکانات نرم‌افزار بهره‌مند شوید.
