مرخصی و قوانین آن همواره موضوعی چالش برانگیز و مهم است. مرخصی یکی از حقوق قانونی کارمندان بوده که در هر شرکتی این حق باید به آن ها تعلق بگیرد. اما ممکن است همه کارمندان در محل کار خود از مرخصی های قانونی به طور کامل استفاده نکنند که موضوعی با نام مانده مرخصی در اینجا مطرح می شود. اما مانده مرخصی چیست و آیا در صورت استفاده نکردن از آن شرایط خاصی ایجاد می شود؟ مانده مرخصی به مرخصی های استحقاقی استفاده نشده توسط کارمندان یا کارگران گفته می شود. در پایان قرارداد سالانه و هنگام محاسبه مانده مرخصی این امکان برای کارمندان فراهم است که بخشی از مرخصی های استحقاقی استفاده نشده خود را به سال بعد منتقل کرده و یا معادل ریالی آن را به همراه محاسبات طبق جدول عیدی کارگران دریافت کنند.
مانده مرخصی به مرخصی هایی گفته می شود که کارمند یا کارگر به دلیل عدم استفاده از مرخصی های سالانه خود در یک سال معین، این مرخصی ها را به سال بعد انتقال داده و می تواند از مجموع آن ها در سال جدید استفاده کند. بر اساس ماده ۶۶ قانون کار، تنها ۹ روز از ذخیره مرخصی استفاده نشده افراد به سال بعد منتقل می شود و هر کارمند مجاز به ذخیره ۱۵ روز از مرخصی خود می باشد. البته این قانون برای کارمندانی صدق می کند که به مدت ۱۲ ماه از یک سال را فعالیت داشته اند. به عنوان مثال اگر کارمندی ۱۱ ماه از سال را در یک شرکت فعالیت داشته باشد، این قانون برای او صدق نمی کند و نمی تواند از مانده مرخصی خود استفاده کند. هدف از تصویب این قانون، افزایش بهره وری کارمندان و بهبود عملکرد کارکنان است تا سلامت آن ها به خطر نیفتد. اگر کارمندی از مرخصی های قانونی خود به طور کامل استفاده نکند، انتقال آن به سال بعدی و یا دریافت معادل ریالی آن امکان پذیر است و نحوه محاسبه آن با استفاده از نرم افزار حسابداری انجام میشود.
فرمول محاسبه مرخصی کارگران: محاسبه نرخ مرخصی استحقاقی با توجه به سیاست های سازمانی دارای دو رویکرد زیر می باشد:
سازمان ها با انجام تسویه حساب در پایان سال مالی و محاسبه مانده مرخصی هر یک از پرسنل اقدام به تسویه حساب مرخصی های استفاده نشده می کنند. در این حالت با توجه به اینکه بازخرید مرخصی در زمان اشتغال قانوناً مورد پیدا نمی کند لذا چنانچه نسبت به بازخرید مرخصی استحقاقی کارگران در زمان اشتغال اقدام شده باشد این امر در ماهیت قضیه تغییری ایجاد نکرده و با منظور داشتن ذخیره قانونی مرخصی استحقاقی استفاده نشده (هر سال ۹ روز)، دریافتی کارگران از بابت بازخریدی مرخصی استحقاقی جزء بدهی آنان به کارفرما محسوب می شود.
سازمان در پایان سال مالی اقدام به تسویه حساب نمی کند، روزهای مانده مرخصی به سال بعد انتقال پیدا می کند (لازم به ذکر است که تنها ۹ روز از مرخصی قابل انتقال به سال بعد می باشد) و مابقی روزهای مرخصی می بایست استفاده شود.
طبق قوانین وزارت کار کارگران و کارمندان می توانند سالانه روزهایی را بنا بر خواست خود و هماهنگی مدیر مربوطه و با حفظ حقوق و مزایای آن در محل کار حضور نیابند. طبق این قانون تعداد روزهایی که به عنوان مرخصی سالانه تلقی می شود 30 روز معادل یک ماه در طول سال می باشد. این 30 روز معادل 26 روز کاری و 4 جمعه است. بطور واضح تر یعنی مقدار 2.5 روز در طول ماه یعنی 192 ساعت می باشد البته این دو و نیم روز برای شرکت هایی که تایم کاری خود را تغییر می دهند متفاوت است و این تعداد روز طبق استاندارد وزارت کار می باشد، اما بطور کلی همان 192 ساعت ثابت می باشد.
روزهای جمعه و تعطیلات رسمی کشور برای کارمندان و کارگران تعطیلی همراه با حقوق محاسبه می شود و همچنین مرخصی برای روزهای 5 شنبه 4 ساعت در نظر گرفته می شود. این نوع مرخصی می تواند بصورت ساعتی مصرف شود و نیاز نیست که یک روز کامل باشد.
طبق قانون وزارت کار پرسنل باید 44 ساعت در طول هفته در محل کار خود حضور داشته باشد. حال بعضی از شرکت ها این ساعت را تقسیم بندی می نمایند تا روزهای 5 شنبه زمان کمتری را صرف کنند و یا حتی تعطیل باشند. برای شرکت هایی که 5 شنبه های آنها تعطیل است تفاوتی در روزهای مرخصی وجود ندارد و آنها نیز به مدت 192 ساعت در یک سال حق مرخصی دارند که در هر ماه معادل 16 ساعت می باشد که تقریبا معادل دو روز در ماه است.
برای ادای فریضه حج امکان استفاده از 30 روز مرخصی تنها برای یک بار در طول خدمت بصورت یکجا وجود دارد و اگر مرخصی استحقاقی فرد مذکور به پایان رسیده باشد از مرخصی بدون حقوق که در ادامه توضیح داده می شود استفاده می گردد. مرخصی استعلاجی که برای درمان بیماری برای کارمندان و کارگران در نظر گرفته می شود.
حداکثر زمانی که برای دوره بیماری و درمان می توان از این نوع مرخصی استفاده نمود 4 ماه می باشد که البته در صورت بیماری صعب العلاج و تایید شورای عالی پزشکی می تواند ادامه یابد و یا حتی شخص بازنشسته شود که شرط لازم برای استفاده از این مرخصی تایید بیماری توسط پزشک معالج معتبر و یا کمیسیون پزشکی اداره تامین اجتماعی می باشد. اگر دوره استعلاجی کمتر از 7 روز برای هر نوبت و یا 15 روز برای یک سال باشد تنها تایید پزشک کافی است.
اما برای 15 تا 60 روز در سال حتما باید به تایید پزشکی که سازمان تامین اجتماعی آن را معرفی نموده است برسد. این قوانین طبق ماده 74 قانون کار و ماده 59 تامین اجتماعی ثبت شده است. در مدت بیماری کارفرمای مذکور حقوقی به پرسنل خود پرداخت نمی کند و فرد شاغل با در دست داشتن مدارک پزشکی دستمزد روزهای استعلاجی را از سازمان تامین اجتماعی طلب می نماید.
کارمندان و کارگران در طول سال می توانند روزهایی را برای استراحت و یا انجام امور شخصی و تمدید قوای جسمانی و روانی، محل کار خود را ترک نمایند و از حضور در آنجا امتناع ورزند. زمان هایی که شخصی در محل کار خود با دلیل و اطلاع رسانی حضور نمی یابد به عنوان مرخصی در نظر گرفته می شود. طبق قوانین مدیریت خدمات کشور و وزارت کار و مطابق بندهایی که در هنگام استخدام در قراردادهای کاری ذکر می شود این مرخصی ها به کارگران و کارمندان تعلق می گیرد.
طبق قانون 72 وزارت کار این مرخصی به دلیل مسائلی مانند مشکلات خانوادگی، سفر های طولانی و تحصیل و… با توافق بین کارفرما و کارمند و کارگر صورت می گیرد و به صورت کتبی باید دلیل حضور نیافتن شخص ذکر شود. این مرخصی حداکثر 2 سال می باشد. در این مدت هیچ حقوق و دستمزد یا مزایایی برای فرد لحاظ نمی شود و فرد پس از پایان می تواند به کار خود ادامه دهد.
با استناد به ماده 73 قانون کار هر کارگر و کارمندی در صورت ازدواج دائم و فوت بستگان درجه یک مانند پدر، مادر، همسر و فرزند می تواند 3 روز مرخصی جدا از مرخصی استحقاقی سالانه خود داشته باشد و برای این 3 روز نیز تمامی حقوق و مزایای خود را دریافت می نماید.
این مرخصی به مدت حداکثر 6 ماه برای مادر در نظر گرفته می شود که فرد می تواند همه 6 ماه را بعد از زایمان استفاده کند و یا در ماه های پایانی بارداری نیز از آن استفاده نماید. بعد از اتمام مرخصی کارفرما حق ندارد فرد را اخراج نماید و تمام مزایا و حقوق فرد توسط سازمان تامین اجتماعی پرداخت می گردد و این 6 ماه نیز جزو سوابق بیمه ای شخص لحاظ می شود.
مرخصی استعلاجی در رابطه با بیماری های لاعلاج و عمل های جراحی سخت می باشد، و به میزان تجویز پزشک بستگی دارد. این مرخصی از طرف شرکت مربوطه امکان پذیر نیست بلکه باید در اداره کار و سازمان تامین اجتماعی تایید شود. در قانون کار به صورت مستقیم درباره تعداد روزهای مرخصی استعلاجی اشاره نشده، بنابراین این نوع مرخصی چه به صورت کوتاه مدت یا بلند مدت باید به تصویب کمیسیون پزشکی سازمان تامین اجتماعی برسد تا جزئی از سوابق کاری فرد مورد نظر محاسبه شده و هزینه ی آن را بیمه تقبل می کند. مرخصی استعلاجی نهایتا 4 ماه می باشد اما ارائه گواهی بیماری های بدون درمان مثل سرطان، از طرف پزشک مورد اعتماد و مورد تایید شورای عالی پزشکی، فرد کاملا بازنشسته می شود.
برای محاسبه مرخصی مانده سال 1405 ابتدا باید حق السعی روزانه را محاسبه کنیم. از طریق فرمول زیر:
حق السعی روزانه = (جمع کل دریافتی های ماهانه شامل مزد پایه، بن مسکن، بن خواربار، مزایای رفاهی، پایه سنوات و سایر پرداخت ها) ÷ (تعداد روزهای ماه) سپس تعداد روزهای مانده مرخصی را در این عدد ضرب کنید. البته به خاطر داشته باشید تعداد 9 روز از مانده مرخصی به سال بعد منتقل می شود و واریز معادل ریالی برای حداکثر 15 روز انجام خواهد شد. اگر حق السعی روزانه یک فرد 500،000 تومان باشد و در کل 19 روز مرخصی داشته باشد، 9 روز آن به سال بعد منتقل و 10 روز آن تسویه می شود که معادل 5،000،000 تومان خواهد بود.
بخشنامه بازخرید مرخصی (مبلغ مرخصی استفاده نشده) مبنای محاسبه معادل ریالی مرخصی مانده است که شامل دریافتی روزانه، حق مسکن و دیگر مزایا است. در تاریخ 16 فروردین 1400 نامه ای به شماره 28105-22؍3؍1387 به تمام نهادهای ذی صلاح ابلاغ شد. به موجب این بخشنامه، بازخرید مرخصی اگر کارگر قرارداد خود را فسخ کند یا به دلایلی از جمله بازنشستگی و تعطیلی کارگاه از کار جدا شود، مانده مرخصی استحقاقی استفاده نشده باید بر مبنای مزد او، محاسبه و پرداخت شود. سایز مزایایی که پرداخت آن ها مستلزم حضور در محیط کار است نیز باید در مطالبات مانده مرخصی محاسبه شود و خارج از محاسبه نیست.
در زمان قطع همکاری با تسویه حساب قطعی می بایست محاسبه بازخرید مرخصی انجام گردد. همانطور که ابتدا اشاره شد مبلغی که برای بازخرید مرخصی می بایست پرداخت شود مطابق با آخرین روز کاری خواهد بود و به صورت قانونی کارگر نمی تواند بیش از ۹ روز مرخصی ذخیره شده در طول سال داشته باشد. در صورتی که کارگری بیش از ۹ روز مرخصی ذخیره شده داشته باشد، کارفرما می تواند مبلغ بیشتری برای بازخرید مرخصی در نظر داشته باشد. در شرایطی که قطع همکاری در پایان سال قبلی صورت گیرد و تسویه حساب در سال جدید انجام شود، مبلغ بازخرید مرخصی مطابق آخرین روز کاری در سال قبلی محاسبه می گردد.
نحوه محاسبه مانده مرخصی استحقاقی با استناد به سیاست های سازمانی دارای دو رویکرد مشخص است، اول اینکه سازمان ها با انجام فرایند تسویه حساب در اتمام سال مالی و محاسبه مانده مرخصی هر کدام از پرسنل، اقدام به تسویه حساب مرخصی های استفاده نشده خواهند کرد. در حالت دوم در پایان سال مالی، اقدام به تسویه حساب نخواهد کرد، روزهای باقی مانده از مرخصی کارگران به سال بعد انتقال می یابد. که صرفا ۹ روز از مرخصی قابل انتقال به سال بعد است و مابقی روزهای استفاده نشده به کارگر در هنگام خاتمه قرارداد پرداخت میشود.
نرم‌افزار حسابداری تدبیر با قابلیت‌های جامع، راه‌حلی ایده‌آل برای مدیریت مالی کسب‌وکارهاست و تیم فروش ما شما را در انتخاب بهترین نسخه همراهی می‌کند.
پشتیبانی سریع و حرفه‌ای تدبیر، پاسخگوی تمام سوالات و مشکلات شماست. تیم پشتیبانی ما همواره آماده خدمت‌رسانی با بالاترین کیفیت می‌باشد.
نرم‌افزار حسابداری تدبیر با به‌روزترین فناوری‌ها، امنیت و دقت بالایی در مدیریت مالی ارائه می‌دهد.
با دوره‌های آموزشی تدبیر، به‌راحتی از تمام امکانات نرم‌افزار بهره‌مند شوید.
